توهمات ِ هندوانه ای

پرچم ایران ُ می خوام توی ِ دستام بگیرم

و با چاقوی تیزی اون ُ از وسطش ببرم

چرا تعجب می کنید ؟ امشب تمام ایرانی های ِ روی زمین که آنقدر پول در جیبشان هست که بتوانند یک هندوانه بخرند ، با چاقویی تیز ، هندوانه ی ِ شب یلدا را سر می برند . به نظر شما این شگفت انگیز نیست که هندوانه تنها میوه ای است که -  البته گونه ی ِ مرسومی از هندوانه که ما ایرانی ها می شناسیم و البته در صورت مرغوب بودن -  مانند پرچم ایران ، 3 رنگ دارد : سرخ ، سپید و سبز .

به هندوانه فکر می کنم که به راحتی می تواند ، پرچم ایران باشد و پرچم ، مگر چیزی جز یک نشانه است از  یک کشور و در پرچم هر کشوری ، می توان نمادهایی از آن کشور را دید .

هندوانه ، میوه ای ملی و میهنی است چون :

  • وقتی هندوانه را سر می بریم ، این ناله ها از آن شنیده می شود : قارت ، خِرت ، قِرچ و صداهایی شبیه به این . می دانیم که در بسیاری از زبانها ، تلفظ ناله های هندوانه ، ممکن نیست چون یا خ ندارند یا ق ندارند یا چ ، ولی زبان شیرین پارسی همه یِ این حروف را دارد و ما به راحتی می توانیم ، ناله های هندوانه را تلفظ کنیم .
  • عارف قزوینی ، شاعر ملی ِ اواخر قاجار و اوایل پهلوی ، سروده ، از خون جوانان وطن ، لاله دمیده ؛ درست است که لاله سرخ است و خون رنگ ، اما آنقدر به پای این سرزمین خون ریخته شده که لاله ، حق مطلب را  ادا نمی کند ، در حالی که هندوانه ، هم پر آب ترین میوه هاست و هم ، آبش خون رنگ است ؛ با این وصف به نظر می آید که تشبیه هندوانه عاقلانه تر از تشبیه لاله به خون جوانان وطن است .
  • بارها خوانده ایم و دیده ایم و شنیده ایم که معماری سنتی ایران ، یک معماری درونگراست . هندوانه بر خلاف بعضی میوه ها که سرخی خود را داد می زنند ، سرخی و زیبایی و شیرینی خود را زیر پوسته ای ، پنهان کرده است ؛ و این یعنی هندوانه میوه ای است با ساختمانی درونگرا ، درست مانند بناهای قدیمی ایران .
  • هندوانه مانند بسیاری از ایرانی های دوستدار ِ ایران ، دل ِ پرخونی دارد اما ظاهرش درست مانند آدمها ، چیزی را نشان نمی دهد .
  • چندسالی است که  واژه ی ِ تازه ای وارد اخبار ایران شده است : فرستاده یا سفیر فرهنگی . حالا اینکه این فرستاده یِ فرهنگی ایران که قرار است فرهنگ ما را به دیگر کشورها معرفی کند ، اصلا خودش آدم با فرهنگی هست یا نه ، بماند اما هندوانه ؛ چندین قرن است که در تمام کشورها سر بریده می شود و هر قاچ ِهندوانه ، نمادی است بی ادعا از پرچم 3 رنگ ایران ؛ پس هندوانه موفق ترین نماینده ی ِ فرهنگی ایران هم هست که بدون حرف زدن ، ایران را به یاد می آورد .
  • هندوانه آنقدر میوه ی ِ هوشمندی بوده است که روزهایی را پیش بینی می کرده است که مهمترین مساله ی ِ ایران ، انرژی هسته ای شود و ایران مسایل مهمتری را رها کند و دربه در به دنبال انرژی هسته ای باشد ، بنابراین یکی از تخمه ای ترین و هسته ای ترین ِ میوه ها شده است ؛ پس هندوانه میوه ای هسته ای هم هست .
  • پر تخمه بودن هندوانه می تواند یادآور ِ این ضرب المثل باشد که : این دغل دوستان که می بینی ، مگسانند گِرد ِ شیرینی ؛ چون درست میان آن سرخی شیرین ، آن سرخی ِ خون رنگ ، تخمه ها ، مانند مگسان نشسته اند و ... شاید هندوانه ، با تخمه ای بودنش می خواسته روزهایی را هشدار دهد که دشمنانی در لباس دوست ، به مهمانی ایران می آیند تا مانند مگس ...
  • به پوست کلفتی ِ بعضی هندوانه ها فکر می کنم ...

چه هندوانه یِ شیرینی ، چه هندوانه ی ِ سرخی بود که از خوردنش به چنین توهمی ، دچار شدم .

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ٧:۳٩ ‎ب.ظ روز شنبه ۳٠ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


سـیب یا ... ؟

سیبی که

کال ماند و

نَچیدیمَـش

کِرم

خوردَش

امروز ، فرداست که

    بـــی

      اُف

      تَد

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۱٠:٠٤ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٩ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


در ستایش علی ( که بر او درود )

گوش کنید به هو یا علی با صدای درویش مصطفی جاویدان >>> ـــ

نور ِ خدا ، جان ِ جهان

هو یا علی ، مولا علی

معبود ِ کل ِ عارفان

هو یا علی ، مولا علی

سرور علی ، آقا علی

با عشق تو ، پیوسته ام

بر مهر ِ تو ، دلبسته ام

از عالمی ، بُگسسته ام

هو یا علی ، مولا علی

سرور علی ، آقا علی

ذاتت سَوا ، از ماسِویٰ

ای بهترین عهد ِ خدا

ای راهنما ، وِی رَهگشا

هو یا علی ، مولا علی

سرور علی ، آقا علی

غرق ِ گناهم ، یا علی

گم کرده راهم ، یا علی

هستی پناهم ، یا علی

هو یا علی ، مولا علی

سرور علی ، آقا علی

نام ِ تو دارم بر زبان

ای هادی ِ درماندگان

درمانده هستم ، اَلاَمان

هو یا علی ، مولا علی

سرور علی ، آقا علی

تا چند ماه پیش در مورد درویش مصطفی جاویدان ، خواننده ای که دانستن نام ایشان هم از بختیار بودن من است و می دانم که بسیاری از همنسلانم ، نام ایشان را هم نشنیده اند ، در مجازستان اطلاعات دقیقی وجود نداشت ، اما امروز به بلاگی برخوردم که اطلاعاتی در مورد ایشان و همینطور تعدادی از خوانده های ایشان را در آنجا می توان یافت :

http://taranehayejavidan.blogfa.com/post-1.aspx

و

جاه و جلال علی ( که بر او درود ) ، سروده ای از ایرج میرزا ، شاعر بزرگ اواخر قاجار   :

اندر خبر بُود ، که نَبی ، شاه ِ حق پرست

چون سوی ِ عرش در شب ِ معراج ، رَخت بَست

بر مسند ِ دَنیٰ فَتدلّیٰ ، نِهاد پای

دستی زِ غیب آمد و بر پشت ِ او نشست

چون دست ِ حق بُد و اثر لطف ِ دوست بود

از فرط ِ شادمانی ، مدهوش گشت و مست

گویند پا نهاد به دوشِ نَبی ، علی

از طاق ِ کعبه ، خواست چو اَصنام را شِکست

جاه و جلال بین ! که یَدالله پا نِهاد

آن جا که حَق ، نِهاد به صد احترام ، دَست

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۱٠:۱٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٧ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


بی زمین ، بی آسمان

زمینی می بایست                                                                                                   آسمان

تا پرنده                                                                                                                  .

پای بر آن                                                                                                               .

                بِفِشارَد                                                                                                   .

                                بِجـَــــــــــــــــهَد                         .

                                                                                سپس                                      .

                                                                                                بپَرد بـــه  .  .  .  . 

***

پـُــرَم از پـَـریدنُ من ...

زمین ندارم !

 

 

 

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ٢:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٤ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


مداد و پاک کن

مِدادم !

در دستِ کودک ِ نوسواد ِ دلم .

می نویسم

با کمی ترس

با کمی لرز

اِ جا ا ا ا ا ا زه ؟

دوســـــــــــــــــتت دارم

اگر غلط بو د نوشتنم

خطم نزن !

پاک کن شو !

پـ  ا کَـ  م کـُ  ن !

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۸:٥۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٧ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


خداحافظ کتاب ، خداحافظ اندیشه ، خداحافظ بیداری

اگر کتاب خوان باشید ، در این یکی دوسال ، نشانه هایی از دست هایی نامریی را دیده اید که همان سرانه ی ِ ناچیز کتاب خوانی را هدف گرفته اند تا اگر کتاب روشنگر و راستگویی هم می شد در این قحط آباد فرهنگ و هنر پیدا کرد و خواند ، آن کتاب از دسترس خارج شود ، تا ما در مورد کتاب هم با چیزی شبیه به این روبه رو شویم : کتاب خوان ِ گرامی ، دسترسی به این کتاب ، مجاز نمی باشد .

چند نشانه که تا کنون دیده شده است :

1- بسیاری از کتاب خوان ها ، نوجوانی ِ شان در کتابخانه هایی گذشته است که هر چند کم شمار بودند ، اما پر بودند از کتابهایی کمیاب و نایاب که چاپ شدن دوباره ی ِ آنها ، شاید رویایی خیلی دور باشد . - این فقط شامل شهروندان شهرهای بزرگ ایران می شود که شهرهای کوچک ِ ایران از داشتن همین کتابخانه های کم شمار هم بی نصیب بوده اند و هستند در این یکی دوسال بسیاری از همان کتابهایی که ما به راحتی آنها را خواندیم و بزرگ شدیم ، از همان کتابخانه ها ، آرام آرام جمع آوری شدند و جای خود را به کتابهایی پوچ و تهی از اندیشه دادند ، کتابهایی که شاید خوب ترینش ، سری کتابهای هری پاتر باشد .

2 اگر کتاب را یک کالا بدانیم ، تنها کالایی که همیشه در سراسر ایران یک قیمت داشت و بدون نیاز به درج قیمت ، بهای آن رویش نوشته شده بود  و کسی آن را گران فروشی نمی کرد ، کتاب بود ، به طوری که قیمت ِ پشت جلد یک کتاب پس از گذشت چند سال ، تغییر نمی کرد و شما ، کتابی را حتی ده سال پس از چاپ آن به همان قیمت ِ پشت جلد می توانستید بخرید . اما در این یکی دو سال ، آنقدر همپای دیگر اصناف به انتشاراتی ها و کتابفروشی ها ، از نظر اقتصادی فشار وارد شد که آنها ناچار ، یا دیگر قیمتی روی کتاب نمی گذارند تا همپای زمان ، قیمت آن را افزایش دهند و یا برچسب روی برچسب می زنند بر قیمت ِ پشت جلد کتابها . به همین راحتی کتاب شد ، کالایی سرمایه ای و بازاری ، در حالی که جایگاه کتاب آنقدر بالا است که معجزه ی ِ پیامبر ِ مان ، یک کتاب است .

3-  راسته ی ِ کتابفروشهای خیابان انقلاب تهران ، سالهاست که قلب ِ تپنده ی ِ بازار کتاب ِ ایران است و پر بیراه نیست اگر روبروی دانشگاه تهران را ، پایتخت اندیشه ی ِ بنامیم . این راسته ی ِ کتابفروشی ها ، آنقدر برای اهل فرهنگ خاطره دارد که چند هفته قبل در سایتی دیدم که ایرانیان ِلس آنجلس نشین هم ، راسته ای با چند کتابفروشی دارند ، به یاد خیابان انقلاب تهران .

پس از پیروزی گروه اقتصادی ِ ... (گا...) بر پیر ِ دِیر ِ کتابهای بخوان و پشت ِ کنکور نمان ، ...چی ، چند فروشگاه در خیابانهای فرعی ِ  روبروی دانشگاه تهران ، شدند نمایندگی ِ فروش مستقیم گا... ؛ اما در چند ماه ِ اخیر ابتدا یکی از کتابفروشی های قدیمی ِزیر زمین ، در روبروی دانشگاه تهران شد نماینده ی ِ فروش مستقیم گا... و در یکی دو ماه گذشته یکی از قدیمی ترین کتابفروشی ها که روبروی سینما بهمن است و اولین فروشگاه ِ بازارچه ی ِ کتاب ، پس از سالها فروش کتاب ، شد یکی از فروشگاه های گا... !

جای بحث در مورد کتاب های کمک درسی و کتاب کنکور ، نیست . فقط باید افسوس خورد که چرا یک کتابفروشی قدیمی ، در راسته ای قدیمی ، روبروی قدیمی ترین دانشگاه ایران ، باید تبدیل به فروشگاه کتاب کنکور شود . در کشورهای صاحب فرهنگ ، چنین راسته هایی ، نوعی میراث فرهنگی محسوب می شوند و تغییر کاربری آنها به این راحتی نیست ، اما در اینجا ، انگار نه انگار .

4 کتاب کالای نسبتا ارزانی بود اما در این یکی دو سال ، همپای همه ی ِ کالاها ، کتاب آنقدر وحشتناک ، گران شده است که یک دانشجو یا یک دانش آموز ِ متوسط از نظر مالی ، اگر بتواند از پس خرید همه ی ِ کتابهای درسی خود برآید ، خوشحال خواهد بود و دیگر جایی برای کتاب ِ غیر ِ درسی نمی ماند .

در پایان ،  نوشته ای از استاد پرویز شهریاری ، در باره ی ِ کتاب :

چه کسانی کتاب می خوانند ؟ اگر از کتاب های درسی و کمک درسی و کتاب هایی که نیاز  ِعبور از هفت خوان ِ کنکور را برآورده می کنند ، بگذریم ، کتاب را باید نزد علاقمند به آن پیدا کرد و این ، کسی است که صاحب فرهنگ است ، زندگی را دوست دارد ، در آرزوی اعتلای فرهنگ و تمدن جهان ( و نه تنها سرزمین خود ) می سوزد ، غم ناراستی ها و زشتی های جهان امروز ، قلب او را می فشرد و ... و چنین انسانی ، نه سرمایه ای دارد و نه می تواند راهی ((میان بُر)) برای سرمایه اندوزی ، پیدا کند .

به خصوص در شرایط اقتصادی امروز ایران ، کارمندان دولت ، افسران و کارمندان سازمان های نظامی و انتظامی ، معلمان ، استادان دانشگاه و کارمندان علمی ، پژوهشگران و مهندسان ، دانش آموزان و دانشجویان ، ... ، یعنی همه ی ِ کسانی که به ناچار با درآمد ثابت و ناچیز خود زندگی می کنند ، زیر بار سنگین مخارج روزانه ، چنان کمر خم کرده اند که ((غم ِنان ِخانواده)) ، آنها را از هر کار و اندیشه ی ِ دیگری بازداشته است . ... خانواده ناچار است ، ابتدا به ضروری ترین مخارجی بپردازد که برای زنده ماندن لازم است و سپس ، اگر چیزی باقی ماند ( که به ندرت پیش می آید ) صرف ِ پیشرفت دانش و فرهنگ ِ خود و خانواده ی ِ خود کند ...

یکی از شرایط گسترش فرهنگ ، وجود کتاب و نشریه و در کنار آن ، کتابخانه های عمومی است که دولت ، باید نقشی شایسته ی ِ زمان ، در مورد آن به عهده داشته باشد . دولت باید همراه با توسعه ی ِ کتابخانه های عمومی و کتابخانه های مدرسه ها و دانشگاه ها ، راهی جدی و عاجل برای کمک به ناشران آزاد پیدا کند و با حمایت از آنها ، سقوط فرهنگی را مانع شود ...

ناشران آزاد ، مردمانی عاشقند ، عاشق مردم و فرهنگ و دانش سرزمین خود . در راه توسعه ی ِ اقتصادی ، بدون یاری ِ این دوست داران دانش و فرهنگ ، نمی توان موفق شد . باید راه و روشی جدی برای یاری به آنها و در نتیجه ، یاری به خانواده های کتاب خوان پیدا کرد . هر پولی در این راه خرج شود ، سر انجام چند ده برابر ِخود را به جامعه باز می گرداند . باید همیشه به یاد داشته باشیم که بدون کتاب و نشریه و کتاب خوان ، هیچ انتظاری در جهت ِ توسعه ی ِ فرهنگی و در نتیجه ، توسعه ی ِ اقتصادی نمی توان داشت .                              مجله ی ِ چیستا ، شماره ی ِ 85 بهمن ماه 1370    

ادامه مطلب   
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۸:٢٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٢ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


5 آذر ، یک روز بد

بابک بیات عزیز، 5 آذرماه و به یاد آوردن پروازت کم غمگینم می کرد ، از امروز باید 5 آذر ماه را با احمد آقالو هم به یاد بیاورم . 5 آذرماه ، آهنگساز "سلطان و شبان" درگذشت و 5 آذرماه ، یکی از بازیگران "سلطان و شبان" ، در خاک آرام گرفت .

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ٦:٤٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٥ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


خداحافظ آقای خوشصدا !

سر خوش بودم از کِش  آمدن امروز ، به درازا کشیدن حالی خوش پس از دیدن یک نمایشنامه خوانی ؛ و می خواستم این خلاف آمده عادت را - به درازا کشیدن خوش حالی ، در حالی که آنگونه که همه آزموده ایم ، بد حالی ها آهسته تر می گذرند از خوش حالی ها -  در اینجا شکرگذاری کنم ، که خبر درگذشت احمد آقالو ی دوست داشتنی ، مردی از تبار ِ صداهای ماندگار ، بر سرم آوار شد .

نمی دانم این چندمین بازیگری بود که  گوشه ای از یادهای ما را با خود کند و برد ؛ اما یادهایی گنگ را از سالهایی دور از کارتونهایی همیشه ماندگار ، به یاد می آورم که در آنها ، احمد آقالو ، دوبلوری کرده بود . این یادها ، افزوده بر یادهای فراوانی است از نمایشهای تلویزیونی و رادیویی و سریالهای احمد آقالو . از لحظه ای که این خبر را شنیدم ، اولین صدایی که از احمد آقالو به یاد آوردم ، کارتونی بود با این نام : سال 2020 ، آزمایشگاه دریایی . این کارتون آنقدر قدیمی است که حتی مطمئن نیستم ، احمد آقالو ، در آن صحبت کرده باشد ؛ اما ذهنم این کارتون را بلافاصله بعد از شنیدن خبر درگذشت او ، به یاد آورد .  

در این ماه ها ، زیاد شنیده ایم که طول عمر میانگین ِ ساکنین ایران ، افزایش یافته است ؛ اما با شنیدن در گذشت احمد آقالو ، به ذهنم آمد که چرا هنرمندان ما ، اینقدر زود می میرند ، چرا اینقدر با درد می میرند ، بسیاری از هنرمندان در گذشته ی ِ این سالها ، با مرگ طبیعی از میان ما نرفته اند و این مساله حتما از اینجاست که هنرمندان ما ، امنیت شغلی ندارند ، هنرمندان بیمه نیستند و دردناکتر اینکه هنرمند بودن در سرزمین ما پیشه به حساب نمی آید . نگاه کنید به اینجا .

می خواهم به یاد همه ی ِ بازیگرانی که از کودکی با دیدن هنرمندی آنها بزرگ شدیم و لی اکنون ، میان ما نیستند ، فهرستی بنویسم ، فهرستی حتما ناکامل ، چون آنقدر بازیگر ِدرگذشته داشته ایم که اکنون همه را به خاطر ندارم . به این فهرست نگاه کنید و یادشان را در ذهنتان ، سبز کنید . باشد که به این فهرست تا چند سال ، عزیز ِ دیگری افزوده نشود . آمین !

پرویز فنی زاده ، هادی اسلامی ، رقیه چهره آزاد ، فرهنگ مهر پرور ، منوچهر حامدی ، جهانگیر فروهر ، فیروز بهجت محمدی ، نعمت الله گرجی ، جمیله شیخی ، سروش خلیلی ، حسین کسبیان ، جعفر بزرگی ، جلال مقدم ، مهدی فتحی ، منوچهر نوذری ، گرشا رئوفی ، نرسی کُرکیا ، لوریک میناسیان ، حسین پناهی ، جمشید اسماعیل خانی ، داوود اسدی ، اسماعیل داورفر ، خسرو شکیبایی ، احمد آقالو و ...

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۱۱:٥٩ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۳ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


پرویز شهریاری : اَبَر آموزگار زرتشتی ایرانیان

نخستین بار ، نام استاد پرویز شهریاری را ، در دوران راهنمایی و نقش بسته بر روی جلد کتابهایی در باره ی ِ سرگرمی های ریاضی دیدم . بعدها در سال اول دبیرستان و پس از نخستین برخورد با دانش جبر ، با نام استاد به عنوان نویسنده ی ِکتاب ارجمند ( روش های جبر ) ، برخوردم و بعدها که کتاب را در کتابخانه ای دیدم و مقدمه ی ِ آن را خواندم با ایشان بیشتر آشنا شدم و از نقش پر رنگ ِ ایشان در آموزش ریاضیات ، آگاه شدم ، اما آنچه من را شیفته ی ِ ایشان کرد ، برنامه ای تلویزیونی بود که در همان سالهای دبیرستان دیدم و در آن برنامه ، ایشان به این نکته اشاره کردند که آگاهی از ادبیات و علاقه به ادبیات ، در پیشرفت ریاضیات ، نقش دارد ، این سخن ایشان و همچنین دیگر سخنانشان در آن برنامه ، مایه ی ِ شیفتگی من به ایشان شد و همیشه یکی از خوشحالی هایم این است که هر چند در زمانه ی ِ تاریکی هستیم ، اما همروزگاریم با بزرگانی چون ایشان ، دکتر حسابی ، دکتر زرین کوب ، دکتر باستانی پاریزی ، دکتر شفیعی کدکنی و ... .

به این می اندیشیدم که هر انسانی برای پیشرفت در هر زمینه ای به نمونه و الگویی نیاز دارد تا با نگریستن به آن نمونه و سنجیدن خود با آن نمونه ، در راه پیشرفت گام بردارد . اما آیا دیدن و برخورد با انسانهای نمونه برای همگان میسر است ؟ مسلما نه . اما گذشته از انسانهای نمونه ، انسانهایی هستند که به واسطه داشتن فره ای ایزدی ، فراتر از نمونه هستند و در زمره ی ِ اسطور ِگان ، قرار می گیرند . رسیدن به انسانهای نمونه ، با تلاش ، شدنی است ، اما رسیدن به اسطوره ها ، بسیار بسیار سخت و شاید ناممکن . درست است که دیدن انسانهای نمونه از نزدیک ، برای همه شدنی نیست ، اما در عوض اگر انسانی به دنبال پیشرفت باشد با نگریستن به اسطوره ها ، می تواند در هر زمینه ای که هست ، با امید و نیروی بیشتری ، گام بردارد .

و همیشه یکی از اسطوره هایم ، استاد پرویز شهریاری بوده است . خوشحالم در زادروز استاد  ، زمانی که در پی یافتن مطالبی برای نوشتن در اینجا بودم ، به نوشته ای برخوردم از دکتر پرویز رجبی ، تاریخ دان و ایران شناس بزرگ ، که در آن ایشان هم ، استاد شهریاری را اسطوره ، نامیده اند . و غمگِنم که چرا بسیاری از هم سن و سالان من که ذهنشان پر از نامهای پوچ انسانهایی ایرانی و اَ نیرانی ( = نا ایرانی ) است ، حتی  نام استاد هم ، برایشان آشنا نیست . نامی که آنقدر حق بر گردن ریاضیات و علم این سرزمین دارد که هر چه درباره ی ِ ایشان نوشته شود ، باز هم ناکافی است .  شاید دلیل نا آشنایی فرزندان سرزمینم با این بزرگمرد ، همان اراده ی ِ نامریی باشد که باعث شده بود ، من که سالها به ایشان علاقمند بودم ، تا پارسال ، ندانم که ایشان از زرتشتیان ایران هستند .

امروز 2 آذرماه ، زادروز این اَبَر آموزگار زرتشتی ایرانیان است . باشد که ایزد بر عمرشان بیافزاید و سالهای دیگری نیز در تندرستی  زندگی کنند و با نوشته های درخشانشان ، بر دانش سرزمینمان ، بیافزایند . آمین !

اسطوره ها ، با مهربانی ، به بودن ، آغازی پر جنب و جوش می بخشند و از خاموشی و هراسناکی ِ آن میدان ِ بی کران و سنگین بار ِ آفرینش می کاهند . رویارویی با اندامهای افسانه ای و گه گاه پر غوغا ، آدمی را به بردباری ، نزدیک می کند . و اسطوره ها به گنجایش پیمانه ی ِ هر کسی ، از کودکی تا پیرانه سر ، کوچک و بزرگ می شوند ...چنین است که آدمی در هیچ زمانی بی نیاز از اسطوره نیست . اسطوره ، دست ِ آدمی را باز می گذارد برای پیکر بخشیدن به آرزوها و به بند کشیدن دُژکردارها . اسطوره ، الگوی مهربان ِ از خود برون تراویدن است ؛ به ویژه در زمانه و سده ای که فرجام بی الگو زیستن ، در خود  پوسیدن و خشکیدن و پوسانیدن و خشکاندن است ! ...پرویز شهریاری برای مردمی که بیشرین نیاز را به آموزگار و آموزگاری و تراویدن و بیرون خزیدن از پوسته ی ِ تاریخی خویش دارند ، یکی از تنومندترین ، استوارترین و پرمغزترین الگوهای زمان است ...او دلداده ی ِ همه است و این همه دلدار ، نمی توانند او را در کنار اساطیر خود نبینند ... او بیش از هر نام آشنای ِ خرد گرای ایرانی نوشته است و ترجمه کرده است و در چاپخانه ، زیسته است . ( بیش از 200 کتاب در ریاضیات ، آموزش ریاضیات ، تاریخ ، فلسفه و ..)

دکتر پرویز رجبی

سالشمار زندگی استاد پرویز شهریاری ( تا سال 1380 )    

1305 2 آذر ، تولد . شهر کرمان در محله ی ِ دولت خانه . نام پدر : شهریار ، دهقان روزمزد و نام مادر : گلستان ، هر دو زرتشتی مذهب .

1311 مهرماه . آغاز تحصیل در دبستان کاویانی .

1317 زمستان . درگذشت پدر به دلیل تجویز داروی اشتباه .

1318 اول دبیرستان . دبیرستان ایرانشهر .

1321 ورود به دانشسرای مقدماتی کرمان .

1323 خرداد . فراغت از تحصیل در دانشسرای مقدماتی کرمان .

-          شهریور . ورود به تهران .

-          مهر . ورود به کلاس مقدماتی دانشکده ی ِ ادبیات برای گرفتن دیپلم .

1324 مهر . ورود به دانشکده ی ِ علوم ، رشته ی ِ ریاضی . تدریس در کلاسهای شبانه . تدریس در دبستان کاخ ، میدان رشدیه

-          اسفند . آغاز فعالیت سیاسی .

1325 تا سال 1327 ف عضو هیئت تحریریه ی ِ روزنامه ی ِ قیام ایران .

1326 تابستان . تدریس در آموزشگاه ها و دبیرستان ( فیروز بهرام ) و حدود یک ماه کار در راه آهن برای تامین مخارج زندگی

-          انتشار ماهنامه ی ِ اندیشه یِ ما که تا 12 شماره منتشر شد .

1327 انتشار اولین کتاب ( جنبش مزدک و مزدکیان )

1328 فروردین . اولین بازداشت به جرم دگر اندیشی برای مدت 3 ماه و محروم ماندن از شرکت در امتحان نهایی .

-          آذرماه . دومین بازداشت از سر کلاس دانشکده ی ِ علوم به دلیل داشتن روزنامه که 3 سال تا آذر 31 در زندان بودند : 3 ماه در زندان موقت شهربانی و بقیه در زندان قصر .

1329 تهیه ی ِ  یک دوره کتاب درسی ریاضی دوره ی ِ اول دبیرستان .

1331 آذر . به علت تاخیر نخست با ثبت نام ایشان مخالفت می شود که با اعتراض دانشجویان و اعتصاب آنها ، ثبت نام می شوند ، ادامه ی ِ تحصیل در دانشکده ی ِ علوم .

-          تا 28 مرداد 32 . سردبیری هفته نامه ی ِ ( وهومن ) . انتشار حدود 40 شماره .

-          چاپ اولین ترجمه که در زندان صورت گرفت : ( تاریخ حساب رنه تاتون ) ، مترجم در زندان بوده است .

1332 خرداد . گرفتن لیسانس در رشته ی ِ ریاضی دانشکده ی ِ علوم و گرفتن لیسانس از دانشسرای عالی .

-          مهر تا خرداد 1333 . طبق حکم آموزش و پرورش ، تدریس در دبیرستان های شیراز .

1333 اردی بهشت . پیدا شدن کتاب های روسی در خانه به تفتیش فرماندار نظامی و 10 روز زندان در شیراز .

-          خرداد . به علت تحت تعقیب بودن بدون دریافت حقوق 2 ماه آخر ، نقل مکان از شیراز به تهران .

1334 یازدهم تیر . ازدواج با خانم ( زمرد بهی زاده ) .

1335 9 خرداد . تولد اولین فرزند : به نام شهریار .

-          زندگی مخفیانه تا آذر 35 . تدریس در یک دبیرستان و آموزشگاه شبانه با نام مستعار ( احمدی ) .

-           آذر ماه . بازداشت خانوادگی با زن و فرزند و زندانی شدن 40 روزه در خانه ای در نارمک . پس از 40 روز آزاد شدن زن و فرزند و انتقال خود ایشان به زندان پادگان قصر ، 18 روز شکنجه در حمام قدیم و انتقال به انفرادی و پس از یک ماه ، انتقال به زندان عمومی قصر .

1336 فروردین . انتقال به زندان قزل قلعه تا فروردین 1337  ، آزاد شدن با قید کفالت .

-          تیرماه . تولد دومین فرزند : مرجان .

1337 مهرماه . کار در دبیرستان های ابن سینا ، مهر جردن و نوباوگان ضرابی به صورت حق التدریسی .

1338 مهرماه . شروع به کار در دبیرستان اندیشه .

1339 تابستان . راه اندازی اولین کلاس کنکور در ایران با نام گروه فرهنگی خوارزمی در خیابان دانشگاه .

-          مهرماه . تاسیس دبیرستان پسرانه ی ِ خوارزمی .

1340 20 اردی بهشت . تولد سومین فرزند : مژده .

-          مهرماه . تاسیس دبیرستان دخترانه ی ِ مرجان .

1342 و 43 تدریس در دانشکده ی ِ فنی دانشگاه تهران و دانشسرای عالی ( روزانه و شبانه )

-          پاییز . راه اندازی انتشارات خوارزمی با شرکت حدود 170 معلم ، با عنوان رییس هیات مدیره . اولین اعضای هیات مدیره ی ی انتشارات خوارزمی : منوچهر بزرگمهر ، نجف دریابندری ، دکتر مهدی سمسار و ...

-          تا سال 1349 به مدت 8 سال . انتشار 90 شماره از مجله ی ِ سخن علمی و فنی .

1344 تابستان . فوت مرجان در8 سالگی در اثر تصادف با اتومبیل .

1345 25 خرداد . تولد چهارمین فرزند : شروین .

1346 تا 1354 سرپرست دفتر ترویج علوم وزارت آموزش عالی . انتشار نشریه ای به نام ( مسایل دانشگاهی ) که برای استادان تهیه می شد .

1350 تاسیس گروه فرهنگی مرجان با شرکت حدود 700 دبیر .

1353 تاسیس انتشارات توکا با کمک 10 نفر از دوستان .

-          تاسیس مدرسه ی ِ عالی علوم اراک با کمک دکتر عبدالکریم قریب و دکتر حسین گل گلاب .

-          تا سال 1356 . هفته ای یک روز تدریس در مدرسه ی ِ عالی علوم اراک .

1354 5 تیرماه . تولد پنجمین فرزند : توکا .

-          آذرماه . زندانی شدن در کمیته ی ِ مشترک به مدت 45 روز به دلیل کمک به یک دانشجوی اهوازی .

-          تا سال 1362 . مسوول نشریه های جانبی دانشگاه آزاد .

1356 تا اسفند 1371 انتشار 70 شماره از مجله ی ِ آشتی با ریاضیات و آشنایی با ریاضیات .

1357 و 1358 انتشار 7 شماره از نشریه ی ِ آشنایی با دانش .

1360 شهریور . سردبیری نشریه ی ِ چیستا که انتشار آن ادامه دارد .

1362 8 اردی بهشت . بازداشت مجدد و اعزام به زندان 3000 ( کمیته ی ِ مشترک سابق ) تا آخر تیرماه 1363 .

1374 فروردین . در بیست و ششمین کنفرانس ریاضی کشور در کرمان از ایشان با عنوان پیشکسوت ریاضی ، تجلیل شد .

1376 در اولین کنفرانس آموزشی در اصفهان از ایشان ، تجلیل شد .

1378 فروردین . سخنرانی در سومین گردهمایی شکوفه های ریاضی در دانشکده ی ِ علوم ریاضی دانشگاه شهید بهشتی و تجلیل از استاد .

1379 انتشار ماهنامه ی ِ دانش و مردم از اول فروردین 1379 .

-          به مناسبت سال جهانی ریاضیات در مراکز مختلف به عنوان پیشکسوت از ایشان ، تجلیل شد .  

چند سخن از استاد :

-          زندگی یعنی تلاش برای بهتر شدن روابط اجتماعی و انسانی ، زندگی یعنی مبارزه در راه زدودن رنج و اندوه هزار ساله ی ِ آدمی ، زندگی یعنی از بین بردن آنچه شایسته ی ِ نام انسان نیست و رهاندن انسان از قید بردگی و اسارت ، زندگی یعنی تلاش برای حذف کارهای سیاه ... ، زندگی یعنی تلاش برای شکستن طلسم ناتوانی های انسان ، فرو ریختن حصارها و تنگناهای انسان امروزی...

-          ریاضیات از این سبب که از طبیعت الهام می گیرد به دانش های تجربی نزدیک است ، و از این سبب که با تخیل و احساس درونی و ذهنی ، سر و کار دارد ، به هنر نزدیک می شود ، و شاید به تقریب بتوان گفت که ریاضیات ، پلی است که هنر را به دانش مربوط می کند . ریاضیات در جلوه ی ِ واقعی خود ، همچون هنر ، زیبا ، شوق انگیز و شخصی است و همچون دانش های تجربی ، زندگی ساز ، آموزنده و تکامل دهنده است . هنر ، با روح و احساس و درون آدمی سرو کار دارد و دانش های تجربی با طبیعت و جامعه و بیرون انسان ... و ریاضیات با هر دو . ... دانشمند ، به نامتناهی بودن جهان هستی می اندیشد و هنرمند ، به ابدیت زمان ... و ریاضی دان ، به هردو .

-          آدم های تک بعدی ، نه خودشان زندگی شایسته ای دارند و نه می توانند معلم زندگی دیگران باشند ... ریاضی دان نه تنها ، باید با هنر و ادبیات ، آشنا باشد ، بلکه باید به این آفریده های زیبای روح انسانی ، عشق بورزد ... و نه تنها هنر و ادبیات ! ریاضی دان باید به تاریخ ، فلسفه ، علوم اجتماعی و ... علاقمند باشد ، موسیقی را دوست داشته باشد و از شعر خوب هم ، لذت ببرد ...

در زادروز استاد پرویز شهریاری اینها را نوشتم اما دریغ و افسوس که استاد در جایی ، از کتاب مشهور ( جبر ) خیام ، ریاضی دان نامی ِ  900 سال پیش ، این جملات را نقل می کنند :

دچار زمانه ای شده ایم که اهل دانش ، از کار افتاده و جز اندکی ، کسی نمانده است تا از فرصت ، برای بحث و پژوهش علمی ، استفاده کند . بر عکس ، حکیم نمایان دوره ی ِ ما ، همه دست اندر کارند تا حق را با باطل بیامیزند ، جز ریا و تزویر ، کاری ندارند ، اگر دانش و معرفتی هم دارند ، صرف غرض های پست جسمی می کنند و اگر با کسی رو به رو شوند که در جستجوی ِ حقیقت راستین است و روی از باطل و زور می گرداند ، او را استهزا و تحقیر می کنند .     

 

 

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۸:٢٠ ‎ب.ظ روز شنبه ٢ آذر ۱۳۸٧
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


Technorati Profile
  RSS 2.0