میلاد کیایی ؛ ‌نیم قرن سنتور نوازی

در یکم مهر ماه ، زادروز استاد میلاد کیایی

گوش کنید به آهنگ "چهار مضراب ِ شاد " با آهنگسازی و تکنوازی ِ سنتور استاد میلاد کیایی از ایـنجا .

گوش کنید به آهنگ "تکیه بَر ایام نیست" با آهنگسازی و تکنوازی سنتور استاد میلاد کیایی و همراهی ارکستر رادیو و تلویزیون ، اجرا شده در سال 1364 از اینــجا .

یکی از بزرگانی که در روز اول مهرماه به دنیا آمده است ، استاد میلاد کیایی سنتور نواز پیشکسوت است . نام ایشان را پیش از خواندن چند گفتگو با بابک بیات در زمانی که او میان ما بود ، شنیده بودم اما درباره ی ایشان چیز زیادی نمی دانستم . اما پس از خواندن آن گفتگوها و پس از درگذشت بابک بیات ، در همه ی نوشته ها و فیلم هایی که درباره ی بابک بیات دیدم ، بابک بیات گفته بود که نخستین آموزگار موسیقی او ، میلاد کیایی بوده است .

در نوشتن این نوشتار کمی دو دِل بودم اما با درگذشت استاد پرویز مشکاتیان در یکی دو روز گذشته ، نوشتن این نوشتار نیاز بود چون آن قدر این روزها از استادی و نوآوری پرویز مشکاتیان در سنتور نوازی نوشته اند که ممکن است دراندیشه ی آنانی که کمتر از موسیقی ایران می دانند ، این تصور شکل بگیرد که پرویز مشکاتیان یگانه هنرمند سنتور نواز ما بوده است . اما آنانی که بیشتر از موسیقی خوانده اند و شنیده اند نامهای بزرگی را به یاد دارند که سنتور نوازی آنها شنیدنی بوده است : استادان فرامرز پایور ، محمد حیدری ، رضا ورزنده ، منصور صارمی ، و ... .

استاد میلاد کیایی همانگونه که در زندگینامه ی ایشان می خوانید از کودکی به نوازندگی سنتور پرداخته است و در زمانی بیش از نیم قرن با خوانندگانی همچون بانو دلکش ، خانم هایده ، خانم ملوک ضرابی و ایرج خواجه امیری ، اکبر گلپایگانی ، محمودی خوانساری ، حسین قوامی ، نادر گلچین ، عبدالوهاب شهیدی ، کورُس سرهنگ زاده ، مهدی بهزاد پور ، محمدرضا شجریان ، شهرام ناظری ، علیرضا افتخاری ، شاپور رحیمی ، بهرام سارنگ ، خانم سیما بینا و ... همکاری داشته است .

در بهار سال 87 کتاب خاطرات ایشان به چاپ رسید . این زندگینامه ی استاد میلاد کیایی است که دکتر عطاالله خان بلوکی در اردیبهشت 84 نوشته اند و در آغاز کتاب خاطرات استاد میلاد کیایی آمده است :

متولد روز اول مهر سال 1323 در تهران ، خیابان مختاری . در خانواده ای پای به عرصه ی وجود نهاد که همگی اهل فرهنگ و ادبیات و شعر و موسیقی بودند . پدر ایشان با وجودی که در آن زمان از مشاغل مهم و و بالای اداری برخوردار بود ولی هرگز آن مشاغل عالی را افتخار ندانسته و همواره افتخارش بر این بود که با هنر نقاشی ، شعر ، ادبیات و موسیقی سر و کار دارد و توانسته فرزندانش را با هنر والای موسیقی مانوس سازد . وی جزو اولین افراد بنیانگذار در تئاتر و سینمای ایران بوده و در چندین فیلم سینمایی فارسی نیز ایفای نقش نموده است . وی تار و سنتور را به سبک قدیمی به خوبی می نواخت و با چند زبان زنده ی دنیا به ویژه فرانسه به خوبی آشنا بود . نظر به اینکه تولد میلاد کیایی مترادف با برقراری صلح در جهان بود (ماه های پایانی1944) ، از این جهت و با الهام از اسامی قهرمانان شاهنامه ی فردوسی نام او را "میلاد" نهادند .

میلاد کیایی ذوق و استعداد سرشاری را از طفولیت نسبت به موسیقی نشان داده و نوازندگی سنتور را از سن هشت سالگی ابتدا نزد پدر و سپس آموزش ردیف های موسیقی ایران را نزد برادر بزرگترش زنده یاد ایرج کیایی که در آن زمان از شاگردان با استعداد مکتب موسیقی استاد ابوالحسن خان صبا بودند ، فرا گرفت و سپس خودش نیز در نوازندگی این ساز ، سبک و روش نوینی را دنبال نمود . از دبستان معروف رازی درس خواندن را شروع کرد جایی که با مهرداد فرخزاد (برادر فروغ و فریدون فرخزاد) همکلاسی بود .

فعالیتهای هنری را از سن ده سالگی در برنامه ی کودک رادیو آغاز نمود و پس از آن در سنین نوجوانی مسوولیت اجرای چند برنامه رادیویی و تلویزیونی به نامهای "احساس و اندیشه" در رادیو و "بزم آدینه" در شبکه ی دو (تلویزیون ثابت پاسال) را به مدت چهار سال عهده دار بود .

در سن هفده سالگی زمانی که در سیکل دوم دبیرستان خِرد تحصیل می نمود ، در مسابقات هنری آموزشگاه های سراسر کشور در رشته ی موسیقی ، ساز سنتور مقام نخست را کسب نمود و در همان زمان برای مدت پنج سال نیز مدرس موسیقی کلاس های فوق برنامه ی موزیکولوژی وابسته به دانشگاه تهران گردید .

در رشته ی آهنگسازی از محضر چندین استاد بزرگ کسب فیض نموده است و تا کنون متجاوز از یکصد قطعه آهنگ ساخته که اکثر آنها به وسیله ی ارکسترهای بزرگ و کوچک و همچنین گروه های موسیقی ملی به مرحله ی اجرا و ضبط در آمده است . نام برخی از این قطعات به شرح زیر می باشد :

پگاه ، ابرِ بی باران ، سبزه زار ، موسیقی روی تم های محلی ایران ، چرا ، یاد ، حُباب ، یتیم سه گاه ، این شرح بی نهایت ، سارا ، قطعاتی برای سنتور و ارکستر ، کوه های سفید ، طلوع ، رازِ آشکارا ، گریز ، مهر و ماه ، شور و شادی ، نقش ِ تازه ، گل ِ آفتاب و ...

میلاد کیایی ابداع هایی نیز روی کوک سنتور نموده است و تالیفاتی نیز در زمینه ی گامها و فواصل بین پرده های مقامات موسیقی ایران دارد که در شرف چاپ و انتشار می باشد . از سال 1343 یعنی زمانی که دانشجوی دانشکده ی علوم تغذیه و بهداشت بود به مدت پانزده سال ، مدیرِطرح و برنامه های فرهنگی و هنری کاخ جوانان بوده است . در حال حاضر مدرس موسیقی و عضو هیئت اُمنای فرهنگ صوتی ایران نیز می باشد .

وی در سال 1380 موفق به دریافت درجه ی دکترای موسیقی در رشته ی نوازندگی و آهنگسازی از شورای عالی ارزشیابی هنرمندان کشور گردید و به همین مناسبت نیز زنده یاد استاد علی تجویدی هنرمند صاحب نام و عالیقدرِ موسیقی ایران با وجودی که در آن زمان در بستر بیماری بودند ، طی مراسمی لوحِ افتخار هنری را به خاطر چهل سال فعالیت هنری به ایشان اهدا نمودند .

ایشان کنسرتهای متعددی را در داخل و خارج از کشور ترتیب داده است ، از جمله کنسرت هایی در کانادا ، فرانسه ، آلمان ، آمریکا ، سوئد ، هلند و انگلیس و تا کنون شاگردان زیادی را تربیت نموده که عده ای از آنان به دانشکده های مختلف هنر ، رشته ی موسیقی راه یافته اند و در سال 1383 چهارتن از شاگردان ایشان در کشورهای کانادا و انگلیس به دوره ی دکترای موسیقی راه یافته اند .

اما دیدگاه استاد میلاد کیایی درباره ی استاد پرویز مشکاتیان :

پرویز مشکاتیان در شروع دوران نوازندگی خود متاثر از شیوه سنتور نوازی استاد محمد حیدری بود اما به مرور زمان با ایجاد سبکی منحصر به فرد باعث تحولی جدی در سنتور نوازی شد.

شاید این نکته تا به حال در جایی عنوان نشده باشد کهمشکاتیان در نوازندگی متاثر از سبک نوازندگی استاد محمد حیدری بوده است؛ استاد حیدری پیش از انقلاب رهبر یکی از ارکسترهای وزارت فرهنگ و هنر آن زمان بود که به طور غیر مستقیم از شیوه ی نوازندگی برجسته ترین سنتور نواز ایران یعنی حبیب سماعی تاثیر گرفته بود.

: مشکاتیان به مرور زمان شیوه ی نوازندگی محمد حیدری را که غیر مستقیم از او تاثیر پذیرفته بود کامل تر کرد و شیوه ی نوینی در نوازندگی این ساز به وجود آورد. سنتور نوازی مشکاتیان در سال های بعدتر به مراتب قوی تر از استاد محمد حیدری شد طوری که به واسطه این توانمندی اش آثار ماندگار بسیاری از ایشان به جای ماند.

در فاصله ی سال های 40 تا 45 که اردوهای هنری در رامسر برگزار می شد نوازندگانی که در شهرهای خود به مقام اول رسیده بودند در آنجا حضور پیدا می کردند. من به واسطه اینکه دو سال در این اردوها در سنتور نوازی اول شده بودم به عنوان مشاور هنری اردوهای هنر شرکت می کردم ؛ برای اولین بار مشکاتیان را سال 42 در این اردوها دیدم. نوجوانی بسیار محجوب، کم حرف و مودب بود که در کارش دیسیپلین خاصی داشت.

مشکاتیان آن سال به عنوان نماینده ی نیشابور آمده بود و مقام اول را هم کسب کرد؛ به جز مشکاتیان افراد دیگری مانند محمدرضا لطفی، مجتبی میرزاده، محمد موسوی و خیلی های دیگر نیز بودند که بعدها به عنوان بزرگان موسیقی ایران مطرح شدند. آن دوران را می توان دورانی طلایی برای کشف استعدادها نام گذاشت چرا که اردوهای هنری رامسر زیربنای شکل گیری استعدادهای خوبی مانند مشکاتیان را فراهم آورد تا بعدها جامعه از محصول آنها استفاده کند.

آثاری که مشکاتیان در دهه ی اول انقلاب خلق کرد جزو بهترین آثار موسیقی ایران محسوب می شود که از آن جمله می توان به"بیداد" و "آستان جانان" اشاره کرد. متاسفانه بنا به مشکلاتی که برای این هنرمند به وجود آمد بعدها هرگز نتوانست این دوره ی طلایی را تکرار کند البته آثار بعدی مشکاتیان نیز آثار خوبی بود اما در سطح آثار گذشته اش محسوب نمی شد. به هر حال درگذشت این هنرمند برای جامعه ی هنری ایران بسیار گران است .

و بابک بیات و داستان آشنایی او با میلاد کیایی در گفتگوی میلاد کیایی با روزنامه ی اعتماد ملی پس از درگذشت بابک بیات :

آشنایی تان با زنده یاد بابک بیات از چه زمانی آغاز شد؟

دوستی ما از زمانی شروع شد که زنده یاد بیات 15 ساله بود ، هر دو محصل سیکل اول دبیرستان بودیم و او در گروهی که من سرپرستی می کردم و گروه موسیقی میلاد نام داشت، آواز می خواند.

آیا زمینه ی فعالیت گروه شما موسیقی پاپ بود؟

موسیقی پاپ نبود ، موسیقی ایرانی بود . من به مرور ذوق ملودی سازی را در صدایش دیدم، اما چون صدایش شباهتی با صدای یکی از خوانندگان روز آن زمان داشت این بود که پیشنهاد کردم ملودی سازی و نغمه سازی را تقویت کند و دیکته ی موسیقی و سُلفِژ را پیش من یاد بگیرد . چون استعداد داشت در کمتر از یک سال با تئوری موسیقی آشنا شد .

و احتمالاخوانندگی را دیگر ادامه نداد ؟

بله به مرور خوانندگی را کنار گذاشت و دنبال آهنگسازی رفت . بعد هم به مرور از محضر چند استاد دیگر برای یادگیری فن ارکستر بهره برد . در کوتاه مدت درخشش خاصی پیدا کرد ؛ طوری که در 20، 21 سالگی برای فیلم موسیقی متن می ساخت .

در کل شروع کارش موفقیت آمیز بود و رفته رفته به سمت موسیقی پاپ گرایش پیدا کرد . آن زمان برای خوانندگان مطرح ، آهنگسازی می کرد و این کار را همچنان تا زمان حاضر ادامه داد . طی سال های اخیر آهنگ های زیبایی برای خوانندگانی چون محمد اصفهانی ، مانی رهنما و حمید حامی ساخت .

فکر می کنید توانمندی بابک بیات در کدام یک از این دو شاخه بیشتر بود ، موسیقی پاپ یا ساخت موسیقی متن برای فیلم ؟

به نظر من منهای مساله ی ساخت ملودی های زیبا برای پاپ میوزیک یا موسیقی روز ، توانایی بابک بیات در ساخت موسیقی متن فیلم مشهودتر بود . با وجود آنکه دانش او به صورت تجربی بود ولی توفیق زیادی به دست آورد ، طوری که رفته رفته به عنوان استاد ممتاز در دانشگاه تهران مشغول تدریس شد .

در آخر توصیف خودتان را از شخصیت زنده یاد بابک بیات برایمان بازگو کنید .

یکی از ویژگی های مثبت او در حق شناسی اش بود. او در تمام مصاحبه هایش ار تمام کسانی که از محضر آنها بهره برده به نیکی یاد کرده است . این اواخر کمی فرسوده شده بود و از بیماری رنج می برد، اما از تلاش دست برنمی داشت و همواره درصدد ساخت ملودی هایی با رنگ و بوی ایرانی بود همیشه هم با من مشورت می کرد. ما هفته ای یک بار با هم دیدار داشتیم و دوستی مان تا پایان عمرش ادامه داشت ؛ یک دوستی عمیق .

منابع : کتاب خاطرات استاد میلاد کیایی ، خبرگزاری مهر ، روزنامه ی اعتماد ملی .

استاد میلاد کیایی سنتور نواز برجسته ی ایرانی

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۱٠:٢٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢ مهر ۱۳۸۸
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


Technorati Profile
  RSS 2.0