استاد پرویز شهریاری ؛ همیشه آموزگار

دوم آذرماه ، زادروز استاد پرویز شهریاری بود . هر چند سال پیش در زادروزشان نوشته ای درباره ی ایشان نوشتم ، اما به گمانم استاد پرویز شهریاری آن قدر حق بر گردن جویندگان دانش در این سرزمین دارند که هر ساله در زادروز ایشان و بزرگان دیگری که هم روزگار با ما هستند باید با یادآوری این استادان و کارهایی که برای پیشرفت فرهنگ این کشور کرده اند ، چشم انداز شایسته ای را برای نسلهای بعدی سرزمینمان رسم کنیم تا شاید آنها با آموختن از زندگی و کارهای این بزرگان ، فردایی بهتر داشته باشند از امروز ما . به گمانم هیچ نوشته ای در زادروز استاد شهریاری ، بهتر از نوشته های خود استاد نیست که بی گمان آموزنده است و خواندنی .

نوشته ی سال گذشته ام درباره ی استاد شهریاری را بخوانید در ایــنجا .

***

تازه ترین سرمقاله ی مجله ی چیستا نوشته ی استاد پرویز شهریاری تیر 1388 :

آزادی در گفتار و کردار

در دوران شگفتی زندگی می کنیم . انسان از آغاز تولد و تا دوران نوجوانی آزاد است . چون تنها با پدر و مادر خود صحبت می کند که هیچ گونه ناراحتی در گفتار و کردار برای او به وجود نمی آورند . هر چه می خواست می گفت و می شنید و در برخی حالت ها اگر به اشتباه چیزی را می گفت از جانب بزرگترها یادآوری می شد که اشتباه خود را درست کند . همین و بس . ولی هنگامی که به دوره ی جوانی می رسید و به ویژه اگر امکانی پیدا می کرد ، گاهی مورد تمسخر دیگران بود و نمی توانست از خود دفاع کند .

من هفت بار به زندان افتاده ام ، از یک سال و نیم تا سه سال . چنان سخت می گذشت و دور از خانه و خانواده و با آدمهایی که نمی شناختم ، ولی به هر حال آن دوران گذشت و اکنون که 83 سال و اندکی بیشتر دارم تنها به زمان آزادی می اندیشم .

آزادی یعنی چه ؟ یعنی اینکه آدم ، آزاد باشد چه در گفتار و چه در کردار . هر نظر و هر حرفی داشت بتواند در هرجا بیان کند . مرتب نظرش به اولیای امور نباشد که هر چه آنها تصور می کنند به آنها اعتقاد داشته باشد .

این آزادی در گفتار است . در کردار هم همان گونه است ، کاری انجام دهد که ضررش به دیگران نرسد . کسی که در گفتار و کردار آزاد باشد به راحتی و بدون نگرانی از دیگران بتواند حرفش را بزند و خود هم عمل کند ، با سادگی زندگی کند و در فکر این باشد که خودش و خانواده اش را اداره کند ، می تواند با آسودگی زندگی کند و به هیچ چیز دیگری نیاندیشد ، به جز آسایش و آسودگی همه ی کسان .

این روزها برخی نگرانند و برخی منتظرند ، ببینند در راس امور چه می گذرد تا او هم به همان طریق صحبت کند . این نه آزادی است و نه آزادگی .

***

بخشی از نوشته ی استاد پرویز شهریاری درباره ی آزادی بیان و قلم در مجله ی چیستا در مهر و آبان 1376 :

پیشرفت دانش ، بدون آزادی بیان و قلم و بدون آسودگی خاطر اندیشمندان ممکن نیست . با جلوگیری از آزادی بیان و قلم ،  واقعیت ها وارونه نمی شوند و اگر قرار باشد زمین به دور خورشید بچرخد ، توبه ی گالیله در محضر دادگاه تفتیش عقاید ، آن را از چرخش باز نخواهد داشت .

در دورانی به سر می بریم که تکنولوژی و وسیله های ارتباطی به مرز ناباور خود رسیده اند و اگر بخواهیم عقب ماندگی خود را جبران کنیم ، چاره ای جز آزاد کردن اندیشه ها نداریم . بارها گفته ام که "دموکراسی" موجود در جهان سرمایه داری ، نتیجه ای از مبارزه ی هزاران ساله ی مردم ِ دربند و آزادی طلب است و هیچ ربطی به خواست سردمداران کم فرهنگ جهان ِ سرمایه داری ندارد . این ، یک دستاورد بشری است که در درازای تاریخ به دست آمده و باید گرامی شمرده شود . فقدان آزادی و تحمیل خفقان حتی به سود کسانی هم که آن را اعمال می کنند نیست ، چرا که ترس از بیان حقایق ، موجب تجرّی آدمهای سوء استفاده چی و فاسد می شود و با استفاده از شرایط حاکم ، می توانند تا مدتها ، اعمال خود را پنهان کنند و به کارهای خلاف قانون خود ادامه دهند . به جز این وقتی آزادی بیان و قلم نباشد ، برنامه های توسعه هم ( با آنکه در اصل ، به امید پیشرفت کشور باشد ) نمی تواند درست اجرا شود . یک برنامه ی اندیشیده ، باید قبل از اجرا در معرض افکار عمومی قرار بگیرد ، دیدگاه های موافق و مخالف مطرح شود و سپس ، بر اساس آنها ، برنامه ای سنجیده به دست آید . وقتی طرح ها و برنامه ها در محیطی بسته روی کاغذ بیایند و وقتی هر طرحی غیر قابل تغییر شمرده شود ، اگر با خوش بینی داوری کنیم ، تنها می تواند درصد کوچکی از واقعیت را بازتاب دهد . ما در کشور خود ، در همه ی زمینه ها ، ویژه کاران بسیاری داریم که می توانند در هر زمینه صاحب نظر باشند . تنها باید به آنها امنیت داد که اگر دیدگاه خود را مطرح کردند ، به سوال و جواب کشیده نشوند و به جای پاداش ، گرفتار کیفر ِ دیدگاه کارشناسی خود نیایند ، نامه های تهدیدآمیز به آنها نرسد ، دفتر کارشان با هجوم و ویرانی روبه رو نشود ، در برخی روزنامه ها به انواع جرم ها و گناه ها متهم نشوند ، پرونده ی ده ها سال قبل آنها ، به رُخشان کشیده نشود ... کوتاه سخن ، امنیت ِ اندیشیدن داشته باشند .

من از اندیشه ی کس یا کسانی حمایت نمی کنم ، ولی در حیرتم که چرا از آزادی قلم و از پیشرفت و شکوفایی اندیشه می هراسند . مگر نه این است که هر کس می تواند با استدلال ، مردم را به حقانیت راه و روش خود قانع کند ؟ تهمت و ناسزا ، برعکس ، در مردم برانگیختگی پدید می آورد و موجب عصیان می شود . به مردم و شعور اجتماعی مردم اعتماد کنید .

آزمایش نشان داده است که راه تعالی دانش و معرفت و راه جلوگیری از فساد و بدآموزی ، نه سانسور و خودسانسوری ، بلکه آزادی بیان و اندیشه است . به یکدیگر و به عقیده ی یکدیگر احترام بگذاریم و محیطی آرام برای پویایی کشورمان به وجود آوریم .

حتی از دشمنان خود می توان درس گرفت . در زمان ریاست جمهوری ژیسکاردُستَن و نخست وزیری آلن ژوپه ، که هر دو از دست راستی های فرانسه اند ، تصمیم به چاپ اسکناس جدید می گیرند . می دانید روی این اسکناس ها تصویر چه کسانی را گذاشته اند ؟ مادام کوری و شوهرش پی یر کوری . این هر دو از بزرگان فرانسه اند و در ضمن از مبارزان سرسخت صلح و عدالت ِاجتماعی . بی تردید رییس جمهور فرانسه و نخست وزیر فرانسه ، که حافظ منافع جناح راست ِ سرمایه داری فرانسه اند ، نمی توانند با عقیده ی دو مبارز برجسته ی صلح و عدالت اجتماعی موافق باشند ، ولی آنها یاد گرفته اند ، دست کم برای ادامه ی حکومت خود ، به بزرگان دانش کشور شان احترام بگذارند . بله ، می توان حتی از دشمنان خود درس گرفت .

***

با این امید که استاد همچنان تندرست باشند و در میان ما تا از ایشان بیاموزیم .

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ٩:٤٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٤ آذر ۱۳۸۸
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


Technorati Profile
  RSS 2.0