استاد انوشیروان روحانی،آهنگساز خاطره ها از سلطان قلبها تا Maybe i,Maybe you

گوش کنید به قطعه ی "یادگار عمر" در دستگاه شوشتری و همایون با موسیقی و تکنوازی پیانو ی استاد انوشیروان روحانی اجرا شده در آذرماه 1387 در فرهنگسرای نیاوران تهران از اینـجا .

گوش کنید به ترانه ی "گل سنگم" با ترانه ای از استاد دکتر بیژن سمندر و موسیقی استاد انوشیروان روحانی و صدای خواننده ی ترکیه ای Emel Sayin از اینـجا .

گوش کنید به ترانه ی May be I, May be you با آهنگسازی و تکنوازی پیانو ی انوشیروان روحانی از اجرای زنده ی گروه آلمانی The Scorpions از اینـجا .

گوش کنید به ترانه ی "گل سنگم" با ترانه ای از استاد دکتر بیژن سمندر و موسیقی استاد انوشیروان روحانی و صدای هایده از اینـجا .

گوش کنید به "ترانه ی سال" با ترانه ای از استاد دکتر بیژن سمندر و موسیقی استاد انوشیروان روحانی و صدای هایده از اینـجا .

*

این نوشتار دو بخش است ، کمی درباره ی زندگی و کارهای استاد انوشیروان روحانی نوشته ام و پس از آن خاطراتی خواندنی از شادروان استاد بزرگ پرویز خطیبی درباره ی استاد روحانی را می نویسم .

چند روز پیش ، یکم مرداد ماه 1390، زادروز استاد انوشیروان روحانی بود . آهنگساز و پیانو نوازی که تازه 72 ساله شد اما 60 سال است که بزرگترهای ما و خود ما با ساخته های او و با آن پیانو نوازی پر شور ایشان ، زندگی کرده ایم . نوشتن از روز تولد نابغه ای که آهنگ "تولد تولد تولدت مبارک" او را چهل سال است که تمام ایرانی های دنیا در جشن تولدهایشان می خوانند بسیار سخت است . چون حتی نمی توانم توصیفی برای زیبایی و هنر و سرعت و مهارت پنجه های ایشان در هنگام پیانو نوازی پیدا کنم وقتی آن چنان تند از روی کلاویه های پیانو می گذرند ، آنچنان که بیشتر مواقع نمی توانیم با چشم ، این حرکات ماهرانه ی انگشتان را دنبال کنیم اما آنچه نتیجه ی این هنرنمایی انگشتان است ، زیباترین نغمه ها و آهنگها است که همگی بوی ایران می دهند ، بوی این خاک عزیز را ، چه این انگشت ها "گل سنگم ، گل سنگم" را بنوازند و چه "شاید من ، شاید تو" را که ترانه ای است معروف از گروه The Scorpions .

انوشیروان یا آنطور که دوستان و همکارانش می گویند انوش ، برادر بزرگ شهرداد ، اردشیر و شهریار روحانی در یکم مرداد 1318 در رشت به دنیا آمد . پدرش رضا روحانی مؤید ، مهندسی بود که هم خوب ویلن می نواخت و هم شاعر بود و انوشیروان نخستین درس ها را از پدر آموخت . او چنان هوشی در موسیقی داشت که تنها وقتی 6 سال داشت نخستین آهنگش را ساخت ، آهنگی که خودش آن را "اولین تانگو" نامید و بر روی این آهنگ پدرش شعری سرود . پدر که از نبوغ شگفت آور انوشیروان آگاه بود انوشیروان رادر همان کودکی برای آموختن بیشتر موسیقی و پیانو نوازی ایرانی به شاگردی استاد بزرگ پیانو ی ایران جواد معروفی فرستاد .

انوشیروان 9 سال بیشتر نداشت که پیانو نوازی او از رادیوی ملی ایران پخش شد و از آن زمان یعنی از 1327 تا کنون ، ایرانی ها و بعدها تمام دنیا شاهد هنرنمایی او بوده اند . او آموختن موسیقی را در هنرستان موسیقی و زیر نظر پیشگامان و بزرگان موسیقی ایرانی استادان روح الله خالقی و جواد معروفی ادامه داد . ( برای دانستن درباره ی سالهای نوجوانی استاد و ورودشان به رادیو نگاه کنید به اینجا .

انوش روحانی از سال 1337 ، همکاری رسمی و بلند مدت خود با رادیوی ملی ایران را آغاز کرد و تا سال 1357 ، در حدود 500 آهنگ ساخت که از میان آنها تعداد فراوانی موسیقی ترانه برای بهترین خوانندگان دوران طلایی موسیقی ایران ، از ویگن و عهدیه و مرضیه گرفته تا پوران و مهستی و هایده را می توان نام برد ، از دیگر کارهای انوش روحانی در آن سالها نوازندگی در حدود 40-50 فیلم و آهنگسازی در حدود 20 فیلم می باشد که معروف ترین موسیقی فیلم او ، موسیقی فیلم "سلطان قلبها" به نویسندگی و کارگردانی و بازیگری شادروان محمد علی فردین است که ترانه ی این فیلم با صدای عهدیه و عارف عارف کیا جز ترانه های ماندگار تاریخ موسیقی ایران تا امروز به شمار می رود .( برای نگاه کردن به کارنامه ی سینمایی انوش روحانی به فهرست ناقص پایگاه داده های سینمای ایران نگاه کنید در اینجا ) .

انوش روحانی در طی همین 20 سال یعنی تا پیش از 1357 ، چندین قطعه برای ارکستر و چندین کار هم برای ساز پیانو ساخت . او آن قدر در موسیقی غرق است که استاد شدن در نواختن پیانو برایش کافی نبود و در کنار پیانو ، استاد نواختن آکاردئون و ارگ الکترونیکی ( این ساز را با سینتی سایزر و کی بُرد اشتباه نگیرید چون معمولا به کی بَُرد ارگ می گویند ) نیز هست . به نوشته ی استاد پرویز خطیبی ، او اولین ایرانی بود که در سال 1342 ، ارگ الکترونیکی را از ژاپن به کشور وارد کرد و آرام آرام هم خود نواختن آن را آموخت و هم به دیگران آموزش داد . در کنار آهنگسازی و نوازندگی ، انوشیروان روحانی یکی از موسیقیدان های ایران است که به نوشته ی استاد میلاد کیایی استاد پیشکسوت سنتور پیش از 1357 ، یک آموزشگاه معتبر موسیقی هم داشت و در آن به آموزش موسیقی می پرداخت .

پس از 1357 ، انوش روحانی آهنگسازی و نوازندگی را در کشورهای غربی ادامه داد به ویژه در لس آنجلس و آلمان . در لس آنجلس برای خوانندگان ایران که بیشترشان به آنجا کوچ کرده بودند ، چندین آهنگ ساخت که از میان آنها آهنگهایی که هایده آنها را خواند بیشتر در یادها مانده است ، ترانه های فریاد می زنم فریاد هر چه بادا باد و آلبوم سال با ترانه های معروف سال سال سال این چند سال و ترانه ی کاشکی دوست نداشتم از معروف ترین آهنگهای ترانه ی انوش روحانی پس از 1357 است . درباره ی ماجرای خواندنی ترانه ی فریاد و همکاری انوش روحانی و هایده نگاه کنید به اینجا.

اما انوش روحانی هر چه قدر برای مردم ایران بزرگ و قابل ستایش است به همان میزان در سطح جهانی هم به عنوان یک هنرمند بین المللی شناخته می شود همانند برادرش شهرداد روحانی . انوش روحانی با شمار زیادی از ارکسترهای جهان همکاری داشته است از همکاری با ارکستر سمفونیک چک در تولید آلبوم خود "Love Melodies" تا ساخت آهنگ "May be I ,May be you" برای گروه آلمانی The Scorpions و نواختن پیانو یاین ترانه به همراه ارکستر در یکی از کنسرت های این گروه .

نکته ی منحصر به فردی که درباره ی انوش روحانی وجود دارد آن است که پیشرفت او در موسیقی پس از 1357 بیشتر شد و هنر او دیگر منحصر به ایران نبود بلکه هنر والای او در سطح بین المللی هم بسیار مورد تشویق جهانیان قرار گرفته است . بسیاری از آثار او را می توان کاملا جز سبکLight Classical به شمار آورد و کارهای او را پلی دانست میان فرهنگ مشرق زمین و مغرب زمین . آن گونه که بسیاری از آهنگ ترانه های او به زبانهای گوناگون در کشورهای گوناگون اجرا شده است .

از میان افتخارات فراوانی که انوش روحانی در سطح جهانی کسب کرده است می توان به کسب جایزه ی نخست جشنواره ی موسیقی اسپانیا اشاره کرد برای آهنگ Mi Destino که ورژن اسپانیایی آهنگ سلطان قلبها است . از آخرین کارهای او می توان به همکاری با ارکستر باله و اپرای هانوور آلمان اشاره کرد که نتیجه ی آن پنج اجرا با این ارکستر می باشد .

انوشیروان روحانی پس از بیش از نیم قرن تلاش ، همچنان با روحیه ای جوان به عنوان آهنگساز و پیانیستی تراز اول در سطح جهانی مشغول به کار است .

استاد انوشیروان روحانی

و در ادامه خاطرات خواندنی استاد بزرگ شادروان پرویز خطیبی از استاد انوشیروان روحانی و ماجرای ساخت ترانه ی تولدت مبارک که به اشتباه در بسیاری از منابع ترانه ی تولدت مبارک را سروده ی شادروان استاد نوذر پرنگ نوشته اند اما این ترانه نوشته ی پرویز خطیبی است :

سال 1326 وقتی با قطار وارد اشتوتکارت شدم مصطفی اسکویی و عباس شاپوری با یک دسته گل زیبا به پیشوازم آمده بودند . همراه آنها یک پسر بچه ی خوشرو و همیشه خندان بود که عباس او را "انوش" معرفی کرد انوش در حقیقت مدتی در کلاس شاپوری تعلیم موسیقی می دیده است و حالا همراه خانم و آقای شاپوری به مونیخ آمده بود تا به قول خودش دنیا را سیاحت کند .

بین راه شاپوری گفت که انوش یکی از بهترین شاگردان استاد جواد معروفی است و پنجه ی شیرینی دارد . من از کودکی ابتدا با شنیدن پیانو ی همایون شهردار و بعدها با مرتضی محجوبی و جواد معروفی به این ساز دلبستگی پیدا کردم . محجوبی و معروفی اگر چه هر کدام با سبک و سیاق خودشان می نواختند اما برای من ارزش زیادی داشتند . هم این و هم آن با پنجه های سحر انگیز خود مرا ساعت ها از خود بیخود می کردند .

آن شب سر میز شام از انوش پرسیدم : چه وقت می توانم سازت را بشنوم ؟

گفت : هر وقت دسترسی به پیانو پیدا کردم برایت می نوازم .

شبی با داود خواهر زاده ی اسکویی و انوش به سینما رفتیم و در برگشت سری هم به بار زدیم . ... انوش اهل مشروب خوردن نبود و معمولا وقتی اسم شراب یا آبجو را می بردی صورتش سرخ می شد ، چند مشتری نیمه مست به طور متفرق صندلی ها را اشغال کرده بودند و پیرزنی مشغول نواختن پیانو بود ، داود اسم آهنگی را برد و از خانم نوازنده خواست تا آن را بنوازد ولی او گفت که چنین آهنگی را به یاد ندارد ، حالا موقعی بود که انوش دستی به کلیدهای پیانو برساند اما این جوان کم رو امتناع می کرد . بالاخره از صاحب بار اجازه گرفتیم و از انوش خواستیم پشت پیانو بنشیند . بار از صدای خنده و صحبت آن چند مشتری مست پر بود ولی برخورد پنجه های انوش با کلیدهای پیانو و آغاز آن آهنگ که با قدرت شروع می شد همه را به سکوت وا داشت . چند دقیقه بعد که آهنگ به پایان رسید مشتریهای بار به شدت برای آن نوازنده ی کوتاه قد و خجالتی ابراز احساسات کردند . این حادثه یک بار دیگر هم در مدت اقامت ما در یک شب نشینی که در یک هتل بود تکرار شد و پنجه های سحرآمیز انوش کار خودش را کرد و همه را به سکوت واداشت .

4 سال بعد یعنی پاییز 1340 که من به رادیو برگشتم انوشیروان روحانی را دیدم که به شورای موسیقی می رفت تا آهنگ تازه اش را عرضه کند . همان روزها از او خواسته شده بود تا برای برنامه ی شما و رادیوی جمعه یک آرم بسازد . حاصل همکاری انوشیروان روحانی و کریم فکور آهنگ شاد اول برنامه بود که همه می خواندند :

شنبه ..یکشنبه..دوشنبه..سه شنبه..جمعه تعطیله ! و بعد آهنکهای دیگرش را خوانندگان و بیشتر از همه پوران به گوش شنوندگان رادیو رساندند . آهنگ "گل سنگم" او با شعر بیژن سمندر اولین بار با صدای خواننده ی ترک "امل ساین" پخش شد ... - انوشیروان روحانی برای امل ساین به صورت تلفنی از پرویز خطیبی می خواهد که ترانه ای را فورا بر روی آهنگی که او ساخته است بسازد و پرویز خطیبی در خاطراتش نوشته است که چگونه ظرف چند ساعت و تلفنی ترانه ی "عزیز جون" را برای امل ساین به سفارش انوش روحانی ساخته است ترانه ای با این مضمون :

عزیز جون ، به خدا دنیا وفا نداره

عزیز جون ، به خدا دل شده پاره پاره

عزیز جون ، نکنه جدا بشین دوباره

عزیز جون ، خدا اون روزُ نیاره ...

... پرویز خطیبی پس از شرح ماجرای ساخت ترانه ی عزیز جون می نویسد :

جالب است که سفارش تلفنی برای ساختن یک شعر یک بار دیگر هم اتفاق افتاده بود ، سال 1350 گویا کارخانه ی پیکان قصد داشت سالگرد مونتاژ اتومبیل های خود را جشن بگیرد ، از انوشیروان روحانی خواسته بودند تا در مقابل دریافت 50 هزار تومان دستمزد آهنگی را که مناسبت داشته باشد بسازد و در این مراسم با گروه "کر" اجرا کند ، او باز هم به یاد من افتاد ، در یک مکالمه ی تلفنی گفت که :

می خواهم آهنگ تازه ای بسازم و آن را جانشین آهنگ خارجی "هپی برث دی" کنم که این روزها در جشن تولد بچه های ایرانی مرتبا خوانده می شود و بعد اضافه کرد که با یک کمپانی ژاپنی صحبت کرده ام تا این آهنگ را در دستگاه های مخصوص ضبط کند ، دستگاهی که به در یخچال وصل می شود و هنگام باز شدن در ، صاحبخانه آهنگ تولد جدید را می شنود .

شعر مورد نظر انوش را دو سه روز بعد به او تحویل دادم اما با کمال تاسف باید بگویم که این شعر را تقریبا همه غلط می خوانند ، اصل شعر این است :

تولد تولد تولدت مبارک

مبارک مبارک تولدت مبارک

دلت شاد و خودت شاد

چو گل پر خنده باشی

بیا شمع ها رُ فوت کن

که صد سال زنده باشی

انوشیروان روحانی اولین کسی است که ارگ الکترونیکی را از ژاپن وارد کرد و رفته رفته آن را تعمیم داد . همچنین او اولین هنرمندی است که توانست در ایران هواپیمای شخصی بخرد ، هواپیمای کوچک "سسنا" به قیمت هفتصد هزار تومان .

منابع

خاطرات استاد پرویز خطیبی

خاطرات استاد میلاد کیایی

سایت رسمی استاد انوشیروان روحانی

ویکی پدیای فارسی و انگلیسی

 

  
نویسنده : مهرداد ; ساعت ۸:٢٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٥ امرداد ۱۳٩٠
   

فرستادن به: Balatarin :: Donbaleh :: Facebook :: Twitthis :: 100C :: Del.icio.us :: Digg :: Friendfeed :: Technorati :: Subscribe to Feed

پيام هاي ديگران ()    +


Technorati Profile
  RSS 2.0