اُجاق ، به یاد دکتر مصدق

ترانه ای از اردلان سرفراز به یاد دکتر محمد مصدق

گوش کنید به اُجاق با شعری از اردلان سرفراز و آهنگسازی و صدای حسن شَمّاعی زاده از اینجــا .

غریب و گُنگ و بی فریاد ، اُجاقی سرد و خاموشَم

نَفَسهام سرد و یخ بسته ، زمستون ِ تو آغوشَم

یه روز تو سینه ی ِ سَردم ، هزاران شعله بر پا بود

تَنم فانوس ِ شب سوز ِ شبای سرد ِ یلدا بود

*

یه شب بادی غریب اومد        تا صبح بارون به من بارید

نمی شد باورم اما                    چشام خاموشیمُ می دید

من ُ خاموش می کرد بارون    می بُرد خاکسترامُ باد

چشام در انتظارِ اشک            لبام در حسرت ِ فریاد

*

حالا خالی تر از خالی             اُجاقی سرد وخاموشم

نفسهام سرد و یخ بسته        زمستون ِ تو آغوشم

اُجاقی خالی و خاموش           مِثِ یه قلب ِ بی خونه

یکی با دست ِ آفتابیش           تو رگهام خون می جوشونه

می دونم شعله وِر می شَم      می سوزونم زمستونُ

می گیرم با سرانگشتم           همه نبضای لرزونُ

می دونم شعله وِر می شَم      می سوزونم زمستونُ

می گیرم با سرانگشتم           همه نبضای لرزونُ                  تهران 1352

*

اردلان سرفراز در کتاب از ریشه تا همیشه درباره ی این ترانه نوشته است :

شعر و عشق به هنر ، انسان و آزادی را ، از تبرّکِ دست و دامانِ اولین آموزگارم مادرم دارم و عشق به آزاده شیرِ بسته به زنجیر دکتر مصدق را هم از او در جان دارم . مادرم تصویرش را از ترسِ گزمه ها در پستوی خانه و عشقش را در نهانخانه ی دل پنهان کرده بود . او از پدرش و برادر ارشدش صادق سرفراز که سرفرازی قبیله ی من از اوست ، آموخته بود و من هم از آموختم . زنده یاد فتحعلی سرفراز پدربزرگ من ، صاحب امتیاز روزنامه ی سیاسی ِ " گرداب" در استان فارس بود و فرزند ارشدش شادروان صادق سرفراز ، نویسنده و محقق بزرگی که تجسم عینیِ شرافتِ قلم تا آخرین نفس بود ، سردبیری ِ آن روزنامه را در زمان ِ زمامداری کوتاه دکتر مصدق به عهده داشت .آن بزرگواران هر دو از عاشقان مصدق بودند و پس از سرنگونی حکومت ملی مصدق به یاد دارم که مادرم روزنامه های توقیف شده ی " گرداب" را مخفی کرده بود .گویی که عشق مصدق در خانواده ی ما ارثی بود ، مادرم هم این عشق را از پدر به ارث برده بود . همانگونه که بارها گفته و می گویم ، هرگاه خانه از اغیار خالی می شد مادرم این بانوی بزرگوار و آزاده ، روزنامه های " گرداب" و "شورش" و اعلامیه های مخفی شده را از نهانگاه بیرون می آورد و ساعتها به خواندن و دوباره خواندن آنها می پرداخت . با حسرتی بر آنها دست می کشید و با دریغ نگاهشان می کرد . نام مصدق برایش همیشه مترادف با آزادی و میهن پرستی بود و هنوز هم هست . در بسیاری از آن لحظه ها تصویر آن اَبَرمرد را به من نشان می داد و می گفت : او را به حیله و خیانت خاموش کردند اما آتش ِ زیر خاکستر را هرگز نتوانستند ... دیر یا زود این اُجاق روشن خواهد شد و آتش زیر خاکستر دوباره زبانه خواهد کشید . گفته هایش در ذهن من نقش می بست و تا سال 1348-49 فکر آن اجاق با من بود تا سرانجام این شعر را بر اساس همان نظر و همان فکر سرودم . شماعی زاده هم انصافا آهنگی مناسب برای آن نوشت که بعد از دردسرهای فراوان با اداره ی نگارش ساواک به گونه ای که مورد نظر من بود اجرایش کرد . این ترانه در حقیقت ادای دین ِ من به مادرم و تمام آدمهایی است که از آنها در اینجا نام بردم و ادای دین من به رهبرِ ملی و سرزمینم است . اجاقی که هرگز خاموش نخواهد شد و آتش همیشه در آن شعله ور ، عشق به آزادی و آزادگی ِ مردانی چون مصدق ، امیر کبیر و ... است .

*

14 اسفند است و سالروز درگذشت دکتر محمد مصدق . این ترانه را به دو دلیل در اینجا نوشتم ، دلیل اول آن زیبایی ترانه بود و معنای عمیق آن ودیگر اینکه خواستم یادی کنم از همکاری تاریخ ساز به قول اردلان سرفراز دو هنرمند بزرگ در زمینه ی ترانه ، اردلان سرفراز ، شاعر و ترانه سرا و حسن شمّاعی زاده ، آهنگساز و خواننده . همکاری تاریخ سازی که باعث آفرینش چندین ترانه ی مهم تاریخ ترانه ی ایران شد ، ترانه هایی که چند ترانه از بهترین ترانه های گوگوش در میان این ترانه هاست :  مرداب ، جاده ... و دوراهی ، کیه کیه ، اون منم ، بمون تا بمونم ،کولی ،  غریب آشنا ، من و تو ، دو پنجره ، گنجشکای خونه ، مرداب ، همزاد ، کوه ، کویر و دو ترانه ی زیبا و ماندگار چشم من و دستای تو با صدای داریوش اقبالی .

 

/ 16 نظر / 43 بازدید
نمایش نظرات قبلی
متولد ماه دی

سلام مهرداد بسیار عزیز... امیدوارم سلامت و سرحال و شاداب باشی... بی نهایت زیبا بود این ترانه و جالبه که من با اون همه ادعام نه تنها این ترانه ی زیبا رو نشنیده بودم بلکه اصلا از وجودش و شان نزولش و ... هم هیچ اطلاعی نداشتم... و نمیدونستم که شماعی زاده هم اینگونه شیفته وار از مصدق بزرگ یاد کرده است... و اردلان سرفراز... معروف به قلندر ترانه ایران... بچه خاک پاک داراب.. که برحسب اتفاق( یا به حکم همون نشونه های غریب که گرچه حرفشون نیست اما حضورشون همچنان خودنمایی میکنه) دیروز ساعات زیادی توی فکرش بودم... وحتی به همین بهانه قلندر ترانه بودنش همین دیروز میخواستم راجع بهش مطلبی بنویسم... اما انگاری نشد و نیومد!!... اما حالا که اومدم اینجا تازه فهمیدم که چرا اینگونه بود؟؟؟..... باز م خدمت میرسم... قربان تو مهرداد نازنین[گل]

سارا

salam dooste azizam va ba poozesh az takhir... chon be jed doost daram az avalin nazar gozarha dar weblogetoon basham (bi tarof va baz ham neveshteyee be ja va ba monasebate ayyam... doctor mosadegh hamishe baraye man nemooneyee nashenakhte dar tarikh boode va albate besyar ghabele ehteram va dar khore tavajoh ke moteasefane kenayat o shaye ate bi asas be shakhsiate ishoon hamishe mojebate azare mano faraham avorde mardi ke baraye ensaniat o barabari o azadi be jad kooshid vali zareyee az khadamatash be cheshm nayamad.... va in ast ke mano be shedat ghamgin mikone tahsin mikonam shoma ro be dalile entekhabe be ja va yad avari az [چشمک]marde tarikh.............

مینا(سحاب)

سلام جناب مهرداد سپاس از انتخاب های زیبا و مطالب دلنشینتان[گل] و تشکر از حضور آبی و نقدهای سازنده تان.. باز هم منتظرتان هستم[گل]

میوز خلاق

چه می‌کند این اردلان سرافراز با واژگان پارسی ... آری، مصدق و دموکراسی‌خواهی را آمریکا و انگلیس به حیله خاموش کردند. در واقع، این آمریکا بود که به ما ایرانی‌ها اجازه نداد با مصدق دموکراسی را تجربه کنیم و این همه سال بدبختی بکشیم. آپم: چرا "آواتار" برنده اسکارهای بهترین فیلم و بهترین کارگردانی نشد؟ آپم: چرا "آواتار" برنده اسکارهای بهترین فیلم و بهترین کارگردانی نشد؟

میوز خلاق

آپم: برگزیدگان سینمای ایران راستی از امروز تا سیزده به در، وبگاه تخصصی فیلمنامه نویسی _ بیشتر _ با مطالب تخصصی فیلمنامه نویسی هر روز "به روز رسانی" می شود.

شهرزاد

سلام پیشاپیش سال جدید رو بهتون تبریک میگم ایشالله سالی سرشار از سلامتی موفقیت و خوشبختی داشته باشید ..... از خدا برای شما بهترینها رو میخوام به خاطر همه ی محبتهایی که به من کردین ( همیشه نسبت به من لطف و محبت داشتین ) واقعا ازتون ممنونم از شما خیلی ممنونم بخاطر محبتهای صادقانه و قلب پاک و مهربون با بهترین آرزوها و با امید به موفقیتهای روز افزون برای شما عیدتون مبارک

پروین

سلاااااااااااااااااام ممنون از شما شما خوبید؟ نمیدونم چرا امسال با این که سال ببره احساس میکنم بهار بی سر و صدا داره میاد و اومده [لبخند][گل] نکنه پیر گوش گرفتم؟[نیشخند]

پروین

پیر گوشی ... بهارتون خجسته و پر برکت باد[گل]

رویا وکیلی

ای دریغ از تو اگر چون گل نرقصی با نسیم ای دریغ از من اگر مستم نسازد آفتاب ای دریغ از ما اگر کامی نگیریم از بهار

123

به کوری چشم دشمنان اکثریت اصحاب حضرت از ایران و از ولایت مداران آيت الله خامنه ای هستند... حضرت آیت الله خامنه ای فرمانده سپاه امام مهدي عج و پیروی از ایشان راه نجات از فتنه ها... تقویت و عزت روز افزون جمهوری اسلامی ایران و حضرت آیت الله خامنه ای... http://salehat.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=103&catid=52